आज विश्वभर अमेरिका भन्ने शब्द आफैमा गौरववान भएको छ । त्यहाँको डलरले आज विश्व बजार खाएको छ । उनीहरु नयाँ प्रविधिको आविष्कारमा दुई कदम अगाडि आफ्ना सफलताका पाइलाहरु चाल्दै गएका छन् । अमेरिकामा उत्पादिन हुने सामग्रीहरुसँग अन्य देशका उत्पादन सामग्रीहरुले प्रतिष्पर्दा गर्न सक्ने अवस्था पनि छैन । त्यसैले सुसम्पन्न अमेरिकाले आफ्नो देशका नागरिकहरुलाई विभिन्न किसिमका सेवा सुविधा दिने गरेको छ । तर सोही देशमा आइपुगेका आप्रवासीहरुको अर्थात विभिन्न किसिमको बाहाना बनाई अमेरिका भासिएकाहरुका मानिसको जीवन कस्तो होला ? सबैको मनमा यो कुराले कौतुहलता जगाउने गरेको छ ।

एक दशक लामो मेरो पत्रकारिता पेसालाई आत्मसात गरी विभिन्न फरक–फरक विषयवस्तुमा मेरो कलम चलउँदै गर्दा, आज अमेरिकामा छरिएर रहेका नेपालीहरुको कथा, गाथा र त्यहाँका मानिसहरुले भोगेको पीडाका घाँउलाई फेरि एकपटक कलमको माध्यमबाट बल्झाउँदै छु । बाहिरबाट जसरी अमेरिका भनेर चिनिने गरेको छ, त्योभन्दा फरक छ, अमेरिकामा बासोवास गर्ने नागरिकहरुको पीडा । अझै वर्षौंदेखि शरणार्थी जीवन विताई अमेरिकामा रगतको पसिना बगाउनुपरेकामा काहालीलाग्दो जीवनको पीडा कसैले कल्पनासमेत गर्न सक्दैन ।

अमेरिकामा पुगेका अन्य देशका नागरिकहरु मात्र नभएर आफ्नै देशका नागरिकप्रति राज्य कति उदासीन छ, त्यसको व्याख्या विश्लेषण गर्न गाह्रो छ । उनीहरु रातदिन आगोको रापमा पिल्सिए जस्तो गरी जीवन बिताउनुपरेको छ । अमेरिकामा रहेको सबैभन्दा ठूलो रङ्गभेदका कारण सयौँ मानिसहरु सुरक्षित स्थानको खोजीमा चित्कारको आवाज निकाल्दै आफ्नो पुख्र्यौली थातथलो छोड्ने गर्दछन् । मातृभूमिमा भइरहेको आन्तरिक द्वन्द्व र बाहिरबाट हुने आतङ्ककारीको गतिविधिबाट जोगिन उनीहरुले अन्य देशहरुसँग शरण लिन पुग्ने गर्दछन् । त्यतिकै त आफू जन्मेको हुर्केको ठाउँ छाडेर अर्को मुलुकमा शरणार्थी बन्ने चाहना कसैमा हुँदैन ।

रहेक मानिसको आफ्नो मुलुकसित छुट्टै नाता हुन्छ । त्यो नाताबाट विछोडिनु परेको पीडा कति चर्को छ ? अहिले अमेरिकामा यस्तो पीडा छ भन्दा विश्वास नलाग्न सक्छ । तर वास्तविकता त्यही छ । देशको वातावरण पनि राम्रो छैन । बुढौलीमा बाबुआमाले छोराछोरीको सुखको कमाइ खान लाउनसमेत पाउँदैनन् । जीवनको अन्त्यसम्म पनि आफ्नै पाखुरा बजारेर बाँच्नु पर्ने कष्टकर जीवन छ, त्यहाँका नागरिकको । अमेरिकामा यस्तै–यस्तै दर्दनाक पीडाको जाँतोमा पिल्सिएर बस्न माध्य छन् नेपालीहरु पनि । त्यसैले त उनीहरु जुन नेपाल र नेपाली भन्ने वित्तिकै मन हर्षित हुने गरेको बताउँछन ।

एउटै घरमा बासोवास गर्ने नेपाली भए पनि हप्तौँ महिनौँसम्म भेटघाट समेत हुन पाउँदैन । जीवनको यात्रामा भोगेका सुख दुःखका कुराहरुले मन भरिएको हुन्छ । तर सबै एक आपसमा आदानप्रदान गर्न नपाउँदाको पीडाले उनीहरु झनै छट्पटाइ रहेका हुन्छन् । कहिलेकाहीँ भेट भयो भने शरीर प्रदेशमा भए पनि मन स्वदेशमै भएको जस्तो गरी एक आपसकमा अँगला हालेनर आफ्नो अनुभूतिलाई साटासाट गर्ने गरेका छन् । पछिल्लो समयमा नेपालीहरुले पाएको सुख र दुःखको विषयवस्तुमा सबैले सञ्चारमाध्यबाट देख्न, पढ्न र लेख्न पाएका छन् । उनीहरुको घाउँमा मलमपट्टी बाँध्ने काम सञ्चार जगतले गरेको छ । मनमा घुम्सिएर रहेका कुराहरुलाई आफन्तसम्म पु¥याई उनीहरुको दैनिक जीवनमा भएका सत्य र तथ्य कुरालाई बाहिर ल्याउन गतिलो हतियार सञ्चारमाध्यम भएको छ ।

केहीअघिदेखि आफूहरुले भोगका दुःखका घटनालाई समाल्न नसकी आत्महत्याको बाटो रोज्नेहरुको संख्या पनि बढ्दै गइरहेको छ । त्यसमा अमेरिकी नागरिक मात्र नभएर बाहिरबाट गएका गैरनागरिकहरुको संख्या धेरै रहेको सरकारी तथ्यहरु सार्वजनिक भइरहेका छन् । त्यही पीडाको घाउमा मलहम लगाउनका लागि अमेरिकी समाजमा नवधनाढ्यहरुको बहुल्यतासँगै आफ्नो नेपालीको अस्तित्व खोज्ने प्रयासमा भइरहेको छ । नेपाली कला संस्कृतलाई सधैँ माया गरी त्यसको जगेना गर्नेतर्फ पछिल्लो पुस्ता अग्रसर भएर लाग्ने गरेका छन् ।

सुविधासम्पन्न आधुनिक जीवन जिउन पाउँदा जति खुसी छन्, त्यति नै दुःखी पनि छन् । त्यहाँको रहनसहन, रीतिरिवाज, चालचलन र कला संस्कृति देखेर नेपालीहरु वाक्कदिक्क हुने गरेका छन् । त्यसैले अमेरिकामा वर्षौं÷वर्षसम्म बसेर राम्रो आर्थिक हैसियत बनाएका नेपालीहरु पनि रात दिन आफ्नो प्यारो जन्मभूमिलाई सम्झिरहेका हुन्छ । गरिबीले मानिसलाई अन्य देशमा जति गुलामी गनुुपर्ने बाध्यता बनाए पनि आफ्नो नेपाली हुनुको गौरव र जन्मभूमिलाई कहिल्यै विर्सिएका हुँदैनन् । जीवन जिउँनका लागि संसारको जुन कुनामा गए पनि सबै नेपालीहरुको अन्तिम चाहाना आफ्नो देशमा दहत्याग्न नेपालमै पाइयोस भन्ने रहेको छ । त्यसैले त उनीहरु नेपाली भएर जन्मनु र नेपालमै देहत्याग्न पाइयोस भनेर प्रर्थना गर्दछन् । हामी जहाँसुकै कुना कन्दरामा भए पनि हामी नेपाली हौं ।

नेपाली भएर जिउँनु पर्दछ भन्ने गरेका छन् । जति सुख दुःखको जीवन बिताए पनि नेपाली कला, संस्कृति, सामाजिक संस्कारलाई त्यति नै माया गर्दछन् । भने कहिल्यै पनि तीनलाई विर्सिन सक्दैनन् । देशको विकराल अवस्थाबाट उकुसमुकुस भएर विदेशिन बाध्य भएका नेपालीहरु पनि त्यहाँको सामाजिक संस्कारले छिट्टै नै आफ्नो देशको स्मण गराउने गर्दछ । अमेरिका यस्तो देश हो, जहाँ काम नगरी कोही टिक्नै सक्दैन । अमेरिकामा गएका नेपालीहरु कडा मिहिनेतमा कमाएको रुपियाँ उनीहरुलाई आफ्नो मातृभूमिका केही गर्ने चाहाना गरेका हुन्छन् ।